Salı, Mart 24, 2009

Gül ki ..

Yazıyı başladım ama bir türlü bitiremedim. Tam biterken en son kapının önündeki pembe gülleri unuttuğumu farkettim.Bu yüzden yazıya ek ama başta olmak üzere resim ilave edip yazıyı tamamlamaya çalışacağım.
Geçen sene kullanmışım bahçe ileilgili bir yazıda bu resimleri..


Güller bir bahçenin bence vazgeçilmezleri. Bahçede ne olursa olsun mutlaka gül olmalı hatta güller rengine göre paylaştırılmalı.. Sarmaşık güller ayrı düzenlenmeli.Güllerin açma zamanı gelmedi ama budama zamanı geçtiği için hatta yeni dikilebileceğinden fikriniz olsun istedim. Sitenin güllerinden 2 senedir çektiğim fotolardan bir iki tane yayınlananlar dahil hepsini toplayıp bir yazıda birleştirdim. Umarım karar vermenizde yardımcı olur.



Pazar gününden beri olağandışı bir şey olmadı. 2 gündür hava güzeldi, bu sabah (çarşamba) yağmur yağıyor. Normalde her çarşamba temizlik günümüz ama bu sefer perşembeye kaydı. Aslında evde kalıp büyük bahar temizliği yapmak istiyorum ama bahar bizim işlerde en yoğunlaşmaya başladığımız zaman.Hele böyle kötü bir sezon sonrası günlerimi evde harcamak pek işime de gelmiyor. Her ne kadar canım evde ve bahçede çalışmak iste de.

Sarmaşık güller belki de çocukluğumdan hatırladığım için en sevdiklerimden.. Benim balkonumda beyaz ve bu pembe var sarılı, önde benim diktiğim küçük pembe haricinde 3 ayrı renkte gül var. İki tane de yine Uzunbey dikti sarmaşıklardan.. Sanırım burada hepsinin resmi var.

Gül alırken iyi ve kaliteli bir bitki olmasına dikkat etmek lazım.Fiyatına bakmadan gülün cinsine göre tercih edilmeli.Kötü gül ne yaparsanız yapın bahçede istediğiniz gibi durmayacağından hem içinize sinmez hem de sık sık hastalık geçireceği için uğraşacaksınız.

Çelik alırken de kaliteli bitkilerin budanma zamanını kollayıp budandıktan sonra alabilirsiniz.. Gülün tutup tutmayacağı ancak bir yaz geçirdikten sonra belli olur. Sulanmasına ve ilaçlamasına dikkat etmek lazım.


Mutfak camının önünde Uzunbey'in aldığı sarmaşık gül.

Bu da arkadaki pembe ama kırmızı gibi çıkmış.


Karşı komşunun sarı gülü.

Yine karşıdan..

Bu Uzunbeyin aldığı sarmaşık gül.Bunları yanımızda bulunan tek katlı ev ile aramızdaki teli sarsın diye aldık.

Kapının girişindeki yavruağzı (somon)gül.

Yazıya güllerin yetiştirilmesi ile ilgili bulduğum bilgileri de ekledim...
GÜL YETİŞTİRME TEKNİKLERİ
Kalıcı olduğu düşünülürse gül bitkisi dikilmeden önce gerekli hazırlığın dikkatle yapılması,doğru dikim, sonrasında bakım ve budama işlemlerinin tam vaktinde uygulanmasıyla gülleriniz yıllar boyunca cazip çiçekleriyle bahçenizi süsler. Gül bakımı zor değil ancak ihtimam ve dikkat isteyen bir iştir.
GÜL SATIN ALIRKEN..Fidanları güvenilir bir seradan temin edin. Güllerinizi saksı içinde alırsanız her mevsim dikebilirsiniz. Fidanları almadan önce dikkatle inceleyin. Aşının üzerinden çıkan en az dört adet sağlıklı dal bulunsun.Yaprakları canlı ve lekesiz olsun. Saksının içini ot bürümüş, altından kökler fışkırmışsa bu iyiye işaret değildir. Bitkinin kart olduğunu gösterir.Ancak ilk ve sonbaharda çok fazla çeşit bulunduğu için bu zamanlarda daha kolay seçim yapabilirsiniz. Ayrıca sonbaharda dikilen güller daha kolay tutar. Kış boyunca yerine alışır ve baharda güzel açar.
GÜL HANGİ TOPRAKTA YETİŞİR..Gül fazla seçici olmamakla beraber, en iyi bağ toprağı da denilen demiri bol hafif kırmızımsı,kumlu killi toprakta yetişir. Bakir toprakları sever. Fazla asitli,kireçli ve besin açısından zayıf topraklar gül yetiştirmek açısından uygun değildir. Bol gübre veya kompost kullanılarak böyle topraklarda da gül yetiştirmek mümkündür. Ağaç veya yüksek çalı bitkilerinin altlarına gül dikilmemelidir. Gölge olması bir yana, ağaç kökleri fidanların gelişmesine izin vermez.Daha önce gül yetişmiş topraklara veya eski gül fidanlarının yakınına yeni gül dikilmesi uygun değildir. Sebebi tam bilinmemekle beraber yeni güller böyle yerlerde iyi gelişemez, hatta ölebilir. Bu durum "gül hastalığı" diye adlandırılmıştır.Mecbur kalınırsa dikim çukuru biraz geniş ve derin açılır ve buradan çıkan toprak kullanılmaz. Bahçenin başka bir yerinden toprak getirilir. Eski toprak başka yerde rahatlıkla kullanılabilir.Ayrıca toprağın drenajlı olması gerekir. Su tutan yerlere gül dikilmez.

ESKİ GÜLLERİN YERİNİ DEĞİŞTİRMEK..
Bazen gölgede kaldığı için veya başka bir sebeple gül fidanının yeri değiştirilmek istenir. Bitki 10 yaşında bile olsa bu mümkündür. Bu iş için en uygun zaman kasım-aralık aylarıdır. Böylece fidan bahar gelmeden yeni yerine alışma fırsatı bulur.Önce yeni çukur açılıp hazırlanır. Daha sonra sökülecek gülün dalları kısaltılır. Bitkinin etrafı köke zarar vermeden açılır. Çatal bel yardımıyla dikkatle yerinden oynatılır. Toprağıyla çıkarılırsa daha iyi olur. Vakit geçirilmeden yeni yerine dikilir ve bolca sulanır.
GÜL İÇİN GEREKLİ BESİN NASIL SAĞLANIR..
Aşırı besin tüketen bir bitki olduğu için toprağı her yıl gübrelenmelidir. Güllerin çevresi sonbaharda yanmış gübre ile tamamen örtülür. Bu suretle hem kökler soğuktan korunmuş olur hem de toprak besince zenginleşir.
●Gül için hazırlanmış kurumuş kan ve öğütülmüş boynuz ile yapılan tabii gübreler de çok faydalıdır. Yavaş etkili bu gübreler ilkbaharda fidan başına bir avuç hesabıyla gül diplerine serpilir.İlk çiçekleri geçtikten sonra ve yaz ortasında olmak üzere iki kere daha aynı miktarda gübre verilmelidir.
●Fidanlar tomurcuk zamanı gübre şerbeti veya suni gül gübresi eritilmiş suyla arada bir sulandığı takdirde bol çiçek açar. Temmuz ayına kadar hiç olmazsa üç kez şerbet verilmelidir. Özellikle çiçekli dönemlerinin sonunda verilirse yeni tomurcuklar çıkarmakta gecikmeyecektir. Gülleri beslemek için yukardaki iki usulden biri tercih edilir.Gübre şerbeti için bir kovaya bir kaç kürek yanmış gübre ıslatılır. Üzeri örtülü olarak 3-4 gün bekletilir. Daha sonra sulama sırasında güllere verilir. Özellikle kuş gübreleri böyle verilmelidir.
GÜL DİKİLECEK YERİN HAZIRLANMASI..
Az sayıda gül dikilecekse mümkünse dikimden bir ay önce 40-50 cm. derinlik ve 50 cm. genişlikte çukurlar açılır.Çıkan toprağın üst kısmı bir tarafa,alt tabaka ise başka bir tarafa ayrılır. Çok sayıda fidan tarh şeklinde dikilecekse seçilen yer bolca yanmış gübreyle karıştırılıp,tarla usulü kazılır. Çukurlar daha sonra açılır. Buralardaki yabani otlar ve varsa iri taşlar temizlenir.

GÜL DİKİMİ..
Ayrılan üst tabaka toprak fidan başına bir kova yanmış gübreyle karıştırılır. Yoksa gül için hazırlanmış yavaş etkili bir suni gübre fidan başına bir avuç toprağa karıştırılır. Çukura biraz gübreli toprak atılır. Fidan saksıdan toprağını dağıtmadan çıkarılır. Bunun için saksı dikkatle yan yatırılıp dibine birkaç kez vurulur. Fidan çukura oturtulur. Gübreli toprakla çukur doldurulur.Yetmezse alt topraktan ilave edilir. Aşı yeri hafifçe örtülür. Toprak ayakla dikkatlice sıkıştırılır. Hemen sulanır.Gül çıplak köklü dikilecekse açılan çukurun dibine gübreli topraktan bir tümsek yapılır. Köklerin ezik ve yaralı yerleri hafifçe budanır. Kökler yelpaze biçiminde tümseğe yayılır ve çukur dikkatle doldurulur. Sıkıştırılıp sulanır. Çıplak köklü güller mutlaka sonbaharda dikilmelidir. Kökleri sıcak tutmak için fidanın dibine biraz saman veya kuru yaprak örtülür.Bir kova içinde birer kürek gübre ve killi toprak az suyla eritilip dikimden önce kökler bu sulu balçığa batırılırsa daha kolay tutar.
DİKİM ARALIKLARI NE KADAR OLMALI..Bu önemli bir ayrıntıdır. Fidanlar arasında yeteri kadar aralık bulunmazsa bitkiler havasız kalacağından mantar hastalıkları artar. Bakım işleri zorlaşır. Gülün cinsine göre dikim aralıkları şöyle olmalıdır:
Minyatür güller: 30 cm.
Melez çay ve demet güller,
boylarına göre:
Kısa: 45 - 60 cm.
Orta: 60 - 75 cm.
uzun:75 cm. - 1 metre
Çalı güller: Boyuna göre 50 cm. ile 1,5 metre arası..
Sarmaşık güller: 2 metre..
GÜL NASIL BUDANIR..
Güller budandıkça gençleşir ve ömrü uzar. Her yıl budama yapılmalıdır.Bu pek zor değil ancak teknik gerektiren bir iştir. Bunu öğrenmek için en iyi metot budama mevsiminde bir gül serasını ziyaret edip,olayı bizzat yerinde görmektir.Öncelikle kaliteli bir gül makası gerekir. Elleri koruyacak uygun bir eldiven de unutulmamalıdır.Tekrar açan güller iklime göre ocak ve mart ayları arasında budanır. Bir kez açanlar ise çiçekleri geçtikten hemen sonra yazın budanmalıdır. Baharda budanırlarsa o yıl çiçek açmazlar. Gül budaması gülün cinsine göre farklılık gösterir.Budamaya başlarken öncelikle kuru,hastalıklı ve zayıf ve çok ince dalları dipten kesin. Bitki çalılaşmışsa hava alması için orta kısımdan birkaç dal alın. Bunlar düzgün olmayan çapraz dallar olabilir. Gülleriniz üç yıllık olunca her yıl eski dallardan üç de birini kesin.
Gül budarken daima dalın dış yüzeyindeki bir gözün yarım cm. üzerinden kesin. Hafif verev,temiz bir kesik olsun.Yeni dikilmiş güller kuvvetlenmesi için ilk yıl derin budanır. Aşı yeri üzerinden 15 cm. yani 3-5 göz üzerinden budanmalıdır.Yetişkin melez çay ve demet güller de her dal 5-6 göz üzerinden budanır.Çalı gülleri yüksekliğinin yarısı kadar kesilir. Kuru ve bozuk dallar ayıklanır.Derin budanmaz.Sarmaşık güller ilk yıllarda şekil verilmek için budanır. Daha sonraları yalnızca kuru, bozuk ve hastalıklı dalları ayıklanır.Minyatür güller de daha çok normal bir makasla hafifçe budanır. Kuru ve hastalıklı dalları ayıklanır.Gül bitkisi için hijyen çok önemlidir. Budama sırasında çıkan bütün artıklar yakılarak yok edilmeli veya derhal bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
YAZ BUDAMASI..
Bahar ve yaz aylarında gül keserken,her dalın üzerinde 4-5 göz bırakmaya dikkat edilir. Böylece dal körleşmez. Kalan gözlerden yeni tomurcuklar verir. Yeni dikilen güllerden vazo için gül kesmemelidir. Yalnızca solan güller gül makasıyla temizlenir.Bazen gül dalları körleşir açmaz. Bunlar birkaç göz altından kesilirse yeni tomurcuk verir. Solmuş güller ve hastalıklı,kuru dallar açma mevsiminde de ayıklanmalıdır.

GÜL HASTALIKLARI
Güllere musallat olan bir çok zararlı vardır.
Mantar hastalıkları:
Külleme:Yapraklar ve tomurcuklar pudralanmış gibi beyazlaşır. Zamanla tomurcuklar düşer,yapraklar kıvrılıp kurur.
Pas: Yaprakların altında pas rengi lekeler oluşur. Zamanla genişler ve yaprakları kurutur.Siyah Nokta: Yapraklarda siyah noktalar oluşur.Genişleyerek yaprakları kurutur.Güller budandıktan hemen sonra bakır esaslı bir mantar ilacı ile ilaçlanmalı ve bu işlem 2 haftada bir tekrarlanmalıdır. (Cupravit,Antracol vs.) Hastalık görünmeden ilaçlama şarttır.Başlamışsa ilaçlama olan hasarı düzeltmez ama hastalığı durdurur.
Zararlı böcekler: Gül bitleri,tırtıllar,testereli arı ve çeşitli böcekler..Bunlar ya bitkinin özsuyunu emer,ya da çiçek ve yaprakları yiyerek bitkiye zarar verirler.Uygun ilaçlar kullanılmalıdır.Bazı böcekler dalların içine girerek boşaltırlar. Böyle hastalıklı dalları sağlam yerine kadar budamalıdır.Mantar hastalıklarında belirti görülmeden ilaçlama yapılır. Böcek ilaçları ise zararlılar görüldükten sonra kullanılır. Bu ayrıntıya dikkat edilmelidir.İlaçlama kuru,rüzgarsız,güneşsiz ve serin havada yapılır. Akşam üstü en uygun zamandır. İlacın tarifesi dikkatle okunur. Buna göre işlem yapılır.
SULAMA:
Gül dayanıklı bir bitki olduğu için,fazla sulanmasa da kolay kurumaz. Ancak çiçekleri küçülür,yeni tomurcuk vermez. Bitki gelişemez. Yeni fideler düzenli sulanmaz ise kuruyabilir. Bol sulanan güller sürekli gelişir ve çiçeksiz kalmaz. Ancak dibinde su beklememelidir. En ideal sulama için gül fidanının çevresi hafif çukurlaştırılır. Haftada 1-2 defa bu çukur suyla doldurulur. Sadece toprağı ıslatmak yetmez. Az ve sık sulamak faydadan çok zarar verir. Saksı gülleri daha sık sulanmalıdır



Benim beyaz gülüm..

Bizim kapıya gülün sarılması için geçen sene yaptırdığımız taç.




En sevdiğim resimlerden.Daha önceden yayınladım ama bu fotoğrafı çok sevdiğimden tekrar yazıya koymak istedim.


Bu da benim pembe :)

Bürodayım ama aklım bahçede :)
Bir kaç gün yağmur yağmasa da ben bahçeyi biraz düzenleyebilsem.

9 yorum:

Adsız dedi ki...

Bilgi vermek için çok emek vermişsiniz.elinize,gönlünüze sağlık.çok teşekkürler.eylül

malla dedi ki...

En sevdiğim çiçeklerden biridir gül, kokusunu da çok severim. Ayrıca gül desenli herşey de beni çeker...

Asortik Krep dedi ki...

Eylül, bilgileri bir siteden aldım ama yazıyı yazmaya bilgisayara oturamadım..

Malla,
Bende çiçek ve gül desenli her şeyi severim :) Kır hayatı konsepti yani..

ruhdagı dedi ki...

Valla yazıyı okurken güllerin kokusu burnuma geldi :) Koca bir demet gül istedim şimdi, sesimi duyan var mı acaba ? :)

Asortik Krep dedi ki...

Bekle istersen ayın birinde kendim getireyim :))

ruhdagı dedi ki...

Çok şahane bir öneri. Çok sevinirim :)

:)den dedi ki...

Gülleri hem başınıza, hem evinize taç yapmışsınız ne güzel:)
Gül ile bülbülün aşkı vardır edebiyatımızda. Sizin ki de öyle gibi...
Ben de en çok beyaz gülleri severim. Naif, masum, kırılgan, zarif ve asildir.
Bahçelere güllerin verdiği neşe ve güzellik görebilen her göze neler anlatır neler...
Benim de klavye başında aklım, o canım bahçenizdeki güllerin arasında kaldı:)

Adsız dedi ki...

Gülleriniz çok güzel.Ben teras için bir sarmaşık aldım.Terasta bakmayı çok istiyorum , ama annem bahçeye dikelim onu diyor.Terasta onu biyere saramam o yüzden kendimce saksıya 1.70cm lik kuru düz bir dal diktim.Acaba bu şekilde ona bakabilirmiyim?Her uzadığında kesmem nasıl olur?Yoksa bahçeye dikmem ,gül için daha mı iyi olur?Teşekkürler...

Asortik Krep dedi ki...

Sevgili Adsız, 1.70 lik gül çubuğu sizin gülünüz için zamanla yeterli gelmeyecektir.Bu yüzden sarmaşık olduğu için bahçeye dikmeniz ya da balkona sardırmanız daha hayırlı..Ben olsam kiracı da olsam terasa sardırırdım, diyelim ki taşınıyorsunuz,kendinize çelik yapıp gülünüzden saksıya alıp istediğiniz yere taşırsınız..Böylece gidene kadar da sarmaşık gülünüzün keyfini çıkarırsınız..Sizden sonra da gelenler göz kulak olur belki gülünüze ,keyfini şimdi çıkarın derim :)
Koçtaş gibi marketlerde açılan perguleler var,gülü sardırabileceğiniz,ya da bir merdiven gibi 3 çıtadan sardıracak bir düzenek yapın,onu duvara çakın,giderken onunla beraber gülünüzü alırsınız..Kopsa da üzülmeyin daha da gelişecektir..

Ya da terasınızda kocaman bir saksıya sarmaşık olmayan diğer güllerden alın,onları budama şansınız var :)
Birde minyatür güller var saksı için :)
Umarım yardımcı olmuşumdur :)